Veiligheid begint niet tijdens de opstart, maar tijdens de voorbereiding.
Waarom Turnarounds (TAR’s) de meeste aandacht verdienen
Wanneer we denken aan veiligheid in de procesindustrie, richten we ons vaak op de dagelijkse operatie. Toch laten onderzoeken en praktijkervaring keer op keer zien dat veel incidenten plaatsvinden tijdens onderhoudsstops, Turnarounds (TAR’s) en shutdowns.
Waarom?
Omdat tijdens een TAR alles anders is.
Installaties worden geopend, leidingen worden losgenomen, apparatuur wordt gereinigd, tijdelijke voorzieningen worden aangebracht en tientallen aannemers werken tegelijkertijd op dezelfde locatie. De normale bedrijfsvoering verandert in een complexe omgeving waarin planning, communicatie en samenwerking belangrijker zijn dan ooit.
Het begint vaak met de kleine dingen
Een warmtewisselaar moet worden gereinigd.
Een tank lijkt leeg.
Een pomp is geïsoleerd.
Een leiding is gespoeld.
Allemaal werkzaamheden die op het eerste gezicht eenvoudig lijken. Maar juist hier ontstaan risico’s wanneer apparatuur nog resten van brandbare olie of dampen bevat. Eén vonk van een slijptol, een verkeerd stuk gereedschap of een onvoldoende gecontroleerde werkvergunning kan voldoende zijn om een incident te veroorzaken.
Vaak zijn het niet de grote technische fouten die tot een ongeval leiden, maar een opeenstapeling van kleine aannames.
“Dat zal wel schoon zijn.”
“De operator heeft dat vast al gecontroleerd.”
“Dat stond toch in de werkvoorbereiding?”
En precies daar ontstaat het gevaar.
Onderhoud wordt soms onderschat
Onderhoudswerkzaamheden worden nog te vaak gezien als routinematig. Terwijl juist tijdens onderhoud de procesinstallatie zich in een afwijkende toestand bevindt.
- Werkzaamheden veranderen continu.
- Nieuwe aannemers komen het terrein op.
- Werkvergunningen wijzigen.
- De planning schuift.
- Werk wordt overgedragen tussen verschillende ploegen.
Wanneer de communicatie dan niet volledig is, ontstaan gemakkelijk misverstanden.
Goede werkvoorbereiding is veiligheid
Een goede werkvoorbereiding bestaat uit veel meer dan een planning.
Het betekent dat iedereen begrijpt:
- welke gevaren aanwezig zijn;
- welke energiestromen zijn geïsoleerd;
- of apparatuur daadwerkelijk gasvrij en schoon is;
- welke persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn;
- welke werkzaamheden gelijktijdig plaatsvinden;
- wie waarvoor verantwoordelijk is.
Goede procedures zijn daarbij belangrijk, maar een procedure alleen voorkomt geen incident.
Blijf vragen stellen
In de praktijk merk ik dat communicatie soms als lastig of zelfs als ’te veel overleg’ wordt ervaren.
Toch zijn juist de vragen die nét iets vaker worden gesteld vaak de vragen die een incident voorkomen.
- Is de installatie echt schoon?
- Is de isolatie gecontroleerd?
- Hebben operators en aannemers hetzelfde beeld van de werkzaamheden?
- Is iedereen op de hoogte van de laatste wijzigingen?
Een veilige werkplek ontstaat wanneer mensen zich vrij voelen om deze vragen te blijven stellen.
Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Een turn-around is misschien wel de meest kritische periode binnen een fabriek. Niet alleen vanwege de hoeveelheid werkzaamheden, maar vooral vanwege de samenwerking tussen operators, maintenance, engineers, contractors en supervisors.
Veiligheid ontstaat niet vanzelf.
Veiligheid ontstaat door voorbereiding, duidelijke communicatie en de bereidheid om aannames te vervangen door vragen.
Want uiteindelijk begint een veilig onderhoud niet met een werkvergunning.
Het begint met een gesprek.
Het meest kritische moment in een fabriek is vaak niet tijdens de productie, maar wanneer mensen denken dat het proces niet langer gevaarlijk is, omdat het is stilgelegd voor onderhoud.